رشيد الدين فضل الله همدانى
4
جامع التواريخ ( تاريخ هند و سند و كشمير ) ( فارسى )
منجّمان هنود و تقرير شاكمونى « 1 » كه آخرين پيغامبران ايشان است ، چنين مقرّر شده اوّل دور كريت يوگ « 2 » كه معنى كريت « 3 » يك دينار « 4 » است ، و معنى يوگ « 5 » دور و امتداد مدّت دور هفده لك و بيست و هشت هزار سال باشد [ و معنى لك صد هزار سال باشد ] ؛ دوم دور تريتايوگ « 6 » ، معنى تريت « 7 » سه ربع است و مدّت آن دوازده لك « 8 » و نود و شش هزار سال [ يعنى ربع اوّل از آن ناقص بود ، سيوم دور ] دواپريوگ « 9 » ، معنى دواپر نصف مجموع اوّل بود ، و مدّت آن هشت لك و نود و شش هزار سال . [ چهارم دور كله يوگ « 10 » ، كله « 11 » يعنى ربع دور ، و آن اين دور است كه ما در آنيم ، و مجموع سالها بر اين دور چهار لك و سى و دو هزار سال باشد . ] و از دور آخرين تا اين غايت كه تاريخ ثلاث و سبعمايه هلالى هجرى است ، مدّت پنج هزار و سيصد و هفتاد و نه سال گذشته است ، و باقى گذشته چون اين دور پسين به آخر رسيد ، باز آغاز دور نخستين كريت يوگ بود . و همچنين معتقد ايشان آنست كه پيش از اين ادوار چهار دور ديگر بوده الى مالايتناهى ، ليكن تطاول روزگار و امتداد ادوار و اطوار آن را مدروس و مطموس گردانيده ، و به تجربه و قياس يافتهاند كه در هردورى از اين چهارگانه نظام و نسق و صلاح و فساد عالم بر نوعى ديگر بوده ؛ چنان كه در دور اوّل عمر آدمى هشت هزار و اند سال مىبوده و در هردورى نقصان مىپذيرفته ، و عمر آدمى و قدّ و بالا كم مىشده ، تا به اوّل دور آخرين رسيده . و در آن وقت عمر طبيعى آدمى صد و بيست سال بوده ، و به ترتيب و تدريج نقصان مىيابد تا آخر دور عمر آدميزاد مقدار پنج سال شود ، و قد و
--> ( 1 ) . S kyamuni ( 2 ) . Ktayuga ( 3 ) . Kta ( 4 ) . Din r ( 5 ) . yuga ( 6 ) . tret yuga ( 7 ) . tret ( 8 ) . Lakh ( 9 ) . Du paayuga ( 10 ) . Yuga ( 11 ) . Kali